✦ Η ομάδα «Πάλαι ποτέ στο Βύρωνα» έφερε στο φως σπάνιο ντοκουμέντο, που αποτυπώνει τη μετατροπή του ρέματος της σημερινής Λεωφόρου Καραολή & Δημητρίου σε πάρκο.
✦ Το έργο μετέτρεψε έναν απέραντο χώρο απορριμμάτων σε πνεύμονα πρασίνου, ο οποίος αρχικά είχε ονομαστεί «Άλσος 21ης Απριλίου».
✦ Το ρέμα ξεκινούσε από τον Κουταλά, περνούσε ως «Της Γριάς το Πήδημα» από την Καραολή & Δημητρίου και κατέληγε στο Ρέμα της Πικροδάφνης.
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή, συνοδευόμενη από ένα σπάνιο ντοκουμέντο, έφερε στο φως η ομάδα του Facebook «Πάλαι ποτέ στο Βύρωνα» (σε ψηφιακή επεξεργασία και σχολιασμό του Μιχαήλ Γ. Τοπούζη). Η ανάρτηση περιλαμβάνει ένα αποκόμμα εφημερίδας από τις αρχές του 1968, το οποίο αποτυπώνει τη στιγμή που η σημερινή Λεωφόρος Καραολή & Δημητρίου άλλαζε ριζικά πρόσωπο.
Από «σκουπιδόρεμα»… πνεύμονας πρασίνου
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ» (φύλλο της 17ης Ιανουαρίου 1968), ο χώρος που σήμερα εκτείνεται το πάρκο ανάμεσα στις δύο κατευθύνσεις της Καραολή και Δημητρίου (πρώην Καΐστρου), αποτελούσε μέχρι τότε έναν ανοιχτό χώρο απόρριψης μπαζών και σκουπιδιών.
Το άρθρο της εποχής, με τίτλο «ΕΝΑ ΠΑΡΚΟ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ – Ἐδῶ ποὺ ἄλλοτε ἦτο ἕνας τόπος σκουπιδιῶν», περιγράφει τις πυρετώδεις εργασίες ανάπλασης:
«…Τεχνικοὶ τοῦ δήμου ἐξεπόνησαν τὰ σχέδια, μπουλντόζες, ἐκσκαφεῖς, ἐργάται καὶ κάτοικοι στρώθηκαν στὴν δουλειά, τὰ λατομεῖα τῆς περιοχῆς ἀνέλαβαν νὰ μεταφέρουν δωρεὰν τὶς ἀπαιτούμενες ποσότητες χαλικιῶν καὶ ἄμμου καὶ τώρα, ἐκεῖ ποὺ ὑψώνοντο οἱ ὄγκοι τῶν σκουπιδιῶν, ἔχει δημιουργηθῇ ἕνας ἰσόπεδος χῶρος».
Η έκταση που διαμορφώθηκε είχε διαστάσεις 600×25 μέτρα και φυτεύτηκε με δεκάδες λεύκες Καναδά, πεύκα και τριανταφυλλιές.
Η ξεχασμένη ονομασία
Όπως αποκαλύπτει το ιστορικό τεκμήριο, το οποίο εντοπίστηκε στις Ψηφιακές Συλλογές της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, η πρώτη επίσημη ονομασία του χώρου ήταν «Ἄλσος 21ης Ἀπριλίου», λόγω του καθεστώτος της περιόδου εκείνης. Με το πέρασμα των χρόνων και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το πάρκο έχασε προφανώς το όνομα αυτό, και πλέον οι Βυρωνιώτες το αποκαλούν απλώς… «Το Πάρκο».
Η γεωγραφία του χαμένου ρέματος
Για να κατανοήσουμε την εικόνα της φωτογραφίας, αξίζει να θυμηθούμε τη διαδρομή που ακολουθούσε το ρέμα πριν καλυφθεί, όπως την περιγράφει η ομάδα «Πάλαι ποτέ στο Βύρωνα»:
- Ξεκινούσε από τον Κουταλά, μάζευε τα νερά του Κακορέματος και περνούσε δίπλα από το σημερινό Νεκροταφείο.
- Δεχόταν τα νερά από τις πηγές του Καρέα και της Ζωοδόχου Πηγής.
- Στο ύψος της Καραολή & Δημητρίου ονομαζόταν «Της Γριάς το Πήδημα» και διέθετε δύο γέφυρες (μία στη συμβολή με την Αγίου Ιωάννη Καρέα, όπου υπήρχε και χειροκίνητη αντλία νερού-τουλούμπα, και μία στη συμβολή με την οδό Φλέμιγκ).
- Από εκεί έστριβε προς τα σχολεία της Ταταούλων, συνέχιζε στη Βοσπόρου, την Αδραμυτίου και κατέληγε στο Ρέμα της Πικροδάφνης.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά το ιστορικό ρέμα, το οποίο μπαζώθηκε και καλύφθηκε σταδιακά για να πάρει τη μορφή που όλοι γνωρίζουμε σήμερα, μπορείτε να διαβάσετε στο αφιέρωμά μας «Της Γριάς το Πήδημα»: Το ρέμα που διαμόρφωσε τον Βύρωνα.
Η ψηφιακά αποκαταστημένη φωτογραφία που δημοσιεύτηκε αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη μεταμόρφωση της Νέας Ελβετίας στα τέλη της δεκαετίας του ’60: ένα άγριο, φυσικό τοπίο της Αττικής που έδινε τη θέση του στην αστική ανάπτυξη και τη δημιουργία των πρώτων οργανωμένων κοινόχρηστων χώρων του Βύρωνα.
